Çocuklarda Hiperkolesterolemi Tarayalım mı?

Tüm dünyada ve ülkemizde ölüm nedenleri arasında kalp hastalıkları birinci sırada yer almaktadır. Özellikle de kalbi besleyen koroner atardamarların tıkanması yani koroner kalp hastalığı en sık ölüm nedenidir. Kolesterol, sağlıklı bir vücutta mutlaka bulunması gereken bir yapı taşıdır. Besinlerin sindirilmesi, hormonların yapılması, sinir sisteminin çalışması, hücre zarlarının sağlıklı yapısının korunması gibi çok sayıda önemli işlevleri vardır. Kolesterolün vücut için bu önemine karşın vücutta fazla miktarda bulunması da zararlıdır. Kolesterolün kanda normalden fazla düzeylerde olmasına hiperkolesterolemi denilmektedir. Hiperkolesterolemi, tüm dünyada damar tıkanıklığının ve kalp krizinin en sık nedenidir. Ailesel hiperkolesterolemi, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) (kötü kolesterol) kolesterol düzeylerinde ciddi yükselmeye neden olan otozomal dominant geçişli genetik bir bozukluktur. Nadir değildir, fakat olması gerekenden daha az tanı almaktadır. Maalesef ilk kardiyovasküler olay gelişene kadar ailesel hiperkolesterolemi vakaları tanı alamamaktadır. Erken tanı ve tedavi ailesel hiperkolesterolemi hastalarında yaşam beklentisi arttırır.

Çocuklarda hiperkolesterolemi taraması konusunda kesin bir görüş bulunmamaktadır. Ama en yaygın görüş riskli olanların 2 yaş sonrası en geç 10 yaşına kadar total kolesterol düzeylerine bakılması, 200 mg/dl üzerinde ise lipoprotein analizi yapılmasıdır. Normal (LDL <110 mg/dl) olanlar için 3-5 yıl ara ile lipit örüntü izlemi sürdürülmelidir. LDL değeri 110-129 mg/dl arasında ise yılda bir kontrol edilmelidir. LDL 130 mg/dl ve üzerinde ise beslenme danışmanlığı ve yakın izlem gerekir. Fazla kilolu ve şişman olanların ise ek olarak fiziksel etkinlikleri artırılmalıdır.

Pediatri akademilerin son önerisine göre risk durumuna bakılmaksızın da 9-11 yaş arası 1 kez, 17-21 yaş arası 1 kez olmak üzere 2 kez tarama önerilmektedir.

Hiperkolesterolemi taraması gereken risk grupları:

-        Aile öyküsü olanlar

o   Ailede lipit örüntü bozukluğu

o   Erkelerde 55, kadınlarda 65 yaş öncesi kardiyovasküler hastalık olması

-        Ailede risk etmeni varlığının bilinmesi

-        Kardiyovasküler hastalık açısından çocukta risk etmeni varlığı

o   Fazla kilolu

o   Şişman

o   Hipertansiyon

o   Diyabet